سه شرط اصلی قانون چک

برای اینکه چک برگشتی تان خیلی سریع و بدون دردسر قانونی وصول شود، باید سه شرط اصلی قانون چک جدید که در ماده ۹ قانون صدور چک صیادی آمده، حتماً رعایت شده باشد. اگر این سه شرط حیاتی روی برگه چک یا در سامانه صیاد رعایت نشوند، دارنده چک برای وصول طلبش باید راه پر پیچ و خم دادگاه را انتخاب کند.

چک، این رفیق قدیمی و پرکاربرد معاملات مالی، این روزها یه سر و شکل جدید به خودش گرفته و دیگه خبری از اون چک های قدیمی و دردسرهای همیشگی شون نیست. از سال ۱۴۰۰ که قانون جدید چک صیادی پا به عرصه گذاشت، کلی تغییر و تحول تو دنیای چک و چونه زدن های مالی ایجاد شد. هدف اصلی این قانون چی بود؟ خب معلومه، اینکه اعتبار چک رو بالا ببرن، تعداد چک های برگشتی رو بیارن پایین و فرآیند وصول طلب ها رو خیلی سریع تر و راحت تر کنن. این یعنی هم برای کسی که چک میده و هم برای کسی که چک می گیره، قوانین شفاف تر و قابل پیش بینی تر شده.

اما داستان اینجا تموم نمیشه! برای اینکه بتونید از این مزایای جدید حسابی استفاده کنید و مثلاً اگه چکتون برگشت خورد، بتونید بدون معطلی و با سرعت نور، اجرائیه بگیرید، باید یه سری شرط و شروط مهم رو بدونید و رعایت کنید. این ها همون سه شرط اصلی قانون چک هستن که می خوایم حسابی سر از کارشون دربیاریم. پس اگه می خواید تو معاملاتتون با چک، خیالتون راحت باشه و الکی تو دردسر نیفتید، حتماً تا آخر این مقاله با ما همراه باشید.

چرا باید سه شرط اصلی قانون چک را جدی بگیریم؟ نگاهی به چک صیادی و مزایایش

ببینید رفقا، اگه تا دیروز چک ها فقط یه کاغذ امضا شده بودن که بین آدم ها دست به دست می شدن و گاهی هم کلی داستان و دردسر پشتشون بود، با اومدن قانون جدید چک صیادی، ورق برگشته. حالا دیگه چک ها فقط کاغذی نیستن، بلکه یه پرونده الکترونیکی هم تو سامانه صیاد دارن. این یعنی چی؟ یعنی هر برگه چک یه شناسه یکتا داره که موقع صدور، باید اطلاعاتش توسط صادرکننده تو سامانه ثبت بشه، دارنده هم باید اون رو تایید کنه و اگه قراره دست به دست بشه، انتقالش هم تو سامانه باید ثبت بشه. این سیستم جدید، یه عالمه مزیت داره که مهم ترینش افزایش اعتباره.

سامانه صیاد یه جورایی مثل یه سوابق درخشان یا خدای نکرده تاریک برای هر کسیه که چک داره. قبل از اینکه چک رو دست کسی بدید، می تونید اعتبارش رو از طریق همین سامانه یا حتی پیامک استعلام بگیرید. یعنی می فهمید طرف قبلاً چند تا چک برگشتی داشته یا اصلاً وضعیت اعتبارش چطوره. اینجوری دیگه کلاهبردارها و آدم های بدحساب نمی تونن با خیال راحت چک بی محل بدن، چون خیلی زود لو میرن و تازه کلی محدودیت براشون ایجاد میشه؛ از ممنوعیت افتتاح حساب جدید گرفته تا گرفتن وام و تسهیلات.

خلاصه کلام اینکه، قانون جدید چک صیادی اومده تا چک رو از یه ابزار ریسکی، تبدیل به یه سند مطمئن کنه. اما برای اینکه شما هم بتونید از این امنیت استفاده کنید و اگه چکتون برگشت خورد، دادگاه سریعاً بهش رسیدگی کنه و اجرائیه بده، باید حواستون به سه شرط اصلی قانون چک باشه. این سه شرط، کلید رسیدگی سریع و بدون دعوای حقوقی طولانی مدت هستن و نادیده گرفتن شون می تونه حسابی کار رو سخت و وقت گیر کنه.

تبیین دقیق سه شرط اصلی قانون چک برای صدور اجراییه مستقیم

حالا می رسیم به اصل مطلب، یعنی همون سه شرط اصلی قانون چک که اگه رعایت بشن، چک برگشتی شما مثل آب خوردن به پول تبدیل میشه و لازم نیست سال ها تو راهروهای دادگاه دنبال پولتون باشید. این سه شرط در واقع مانع از این میشن که صادرکننده چک، بهانه ای برای عدم پرداخت پیدا کنه و فرآیند وصول رو طولانی کنه.

شرط اول: وقتی چک شرط و شروط ندارد! (عدم وجود شرط در متن چک)

اولین و شاید ساده ترین شرط از سه شرط اصلی قانون چک اینه که تو متن چک، نباید هیچ شرطی برای پرداخت پول نوشته شده باشه. یعنی چی؟ یعنی نباید بنویسید در صورتی که فلان جنس رو تحویل دادید، این چک قابل وصول است یا اگه فلان پروژه رو تموم کردی، می تونی چک رو پاس کنی. چک یه سند پرداخت بی قید و شرطه، مثل پول نقد. بانک اصلاً کاری نداره که شما تو متن چک چی نوشتید و چه شرطی گذاشتید.

تفاسیر حقوقی و اثر آن: اگه روی چک شرطی بنویسید، اون چک دیگه از حالت سند تجاری خارج میشه و تبدیل به یه سند عادی میشه. این یعنی چی؟ یعنی دیگه نمی تونید از مزایای سرعت و قاطعیت قانون چک استفاده کنید. بانک به محض دیدن شرط، از پرداخت خودداری می کنه و شما رو به دادگاه ارجاع میده. اونجا هم باید ثابت کنید که شرط محقق شده تا بتونید پولتون رو بگیرید. این خودش یه پرونده حقوقی طولانی و پردردسره. پس حواستون باشه، روی چک فقط عدد و حروف و تاریخ و امضا باشه، نه هیچ شرطی.

مثال عملی:

• چک مشروط (اشتباه): «مبلغ ۵۰ میلیون تومان، در صورت اتمام کار ساختمانی، به آقای احمدی پرداخت شود.»
• چک غیرمشروط (صحیح): «مبلغ ۵۰ میلیون تومان به آقای احمدی پرداخت شود.»

اگه قراره شرطی برای معامله ای بگذارید، اون رو تو یه قرارداد جداگانه بنویسید، نه روی برگه چک. چک باید صاف و ساده باشه، مثل دل صاف و ساده.

شرط دوم: مراقب چک های تضمینی باشید! (عدم ذکر بابت تضمین در متن چک)

دومین شرط از سه شرط اصلی قانون چک که خیلی هم مهم و البته پیچیده است، اینه که نباید تو متن چک صراحتاً بنویسید که این چک بابت تضمین انجام معامله یا تضمین تعهد خاصی صادر شده. این یه نکته خیلی مهمه که خیلیا بی توجه ازش رد میشن و بعداً به مشکل می خورن.

اثر حقوقی: اگه روی چک بنویسید بابت تضمین قرارداد شماره ۱۲۳ یا بابت تضمین حسن انجام کار، اون چک دیگه قابلیت صدور اجرائیه مستقیم رو نداره و برای وصولش باید یه مسیر حقوقی طولانی مدت رو طی کنید. تو این حالت، دادگاه اول باید بررسی کنه که آیا اون تعهد یا معامله ای که چک بابتش صادر شده، انجام شده یا نه؟ آیا ضرری به وجود اومده؟ و این یعنی کلی زمان و دردسر.

تفاوت «چک تضمین» با «چک برای تضمین»: این فرق خیلی ظریفه، ولی نتیجه اش از زمین تا آسمون فرق داره.
اگه تو متن چک بنویسید «بابت تضمین»، شما خودتون مهر تایید زدید که این چک برای تضمینه و نه برای پرداخت. پس همون طور که گفتیم، از مزایای اجرائیه مستقیم و تعقیب کیفری محروم میشید و دادگاه اول باید اصل معامله رو بررسی کنه.

اما اگه چک رو فقط «برای تضمین» بدید، یعنی تو متن چک هیچ اشاره ای به تضمین نکنید ولی توافق شفاهی یا کتبی جداگانه (خارج از متن چک) داشته باشید که این چک بابت تضمینه، قضیه فرق می کنه. تو این حالت، اگه صادرکننده بخواد ادعا کنه که چک تضمینی بوده و نباید برگشت می خورده، این وظیفه اونه که تو دادگاه ثابت کنه که این چک بابت تضمین بوده و طرف مقابل ازش سوءاستفاده کرده. تا وقتی که صادرکننده این رو ثابت نکرده، چک همچنان قابلیت اجرائیه مستقیم رو داره.

یادتون باشه، چک های تضمینی که صراحتاً روی اون ها قید شده بابت تضمین، فقط جنبه حقوقی دارن و از مزایای اجرائیه مستقیم و تعقیب کیفری بی بهره ان. پس اگه چک می گیرید، حتماً دقت کنید که روی چک هیچ اثری از کلمه تضمین نباشه.

شرط سوم: داستان گم شدن، سرقت یا جعل چک! (عدم صدور گواهی عدم پرداخت به دلایل مندرج در ماده ۱۴ قانون صدور چک)

سومین و آخرین شرط از سه شرط اصلی قانون چک مربوط به ماده ۱۴ قانون صدور چک میشه. این ماده به صادرکننده چک اجازه میده که در شرایط خاصی، دستور عدم پرداخت وجه چک رو به بانک بده. این شرایط شامل: مفقودی، سرقت، جعل، کلاهبرداری، خیانت در امانت و سایر جرائم مشابه میشه.

اثر حقوقی: اگه صادرکننده چک به یکی از این دلایل، دستور عدم پرداخت رو به بانک بده و بانک هم گواهی عدم پرداخت رو با اشاره به همین دلایل صادر کنه، چی میشه؟ خب، اینجا دیگه فرآیند اجرائیه مستقیم برای دارنده چک متوقف میشه. یعنی دارنده چک نمیتونه مستقیم بره دادگاه و تقاضای اجرائیه کنه. دلیلش هم واضحه؛ باید اول تو دادگاه ثابت بشه که ادعای صادرکننده (مثلاً مفقودی یا سرقت چک) درست بوده یا نه.

نکات مهم برای دارنده چک: اگه با چنین وضعیتی روبرو شدید، یعنی صادرکننده ادعای سرقت یا جعل کرده، باید حتماً تو دادگاه ثابت کنید که ادعای اون دروغه و چک معتبره. این هم خودش یه فرآیند حقوقی جداست که زمان بره. پس بهترین کار اینه که موقع گرفتن چک، حواستون باشه که از فرد مطمئن و معتبر چک بگیرید و اگه ذره ای شک دارید، حتماً قبلش استعلام بگیرید.

در این شرایط، صادرکننده چک باید ظرف یک هفته بعد از اعلام مفقودی یا سرقت چک، شکایت خودش رو به مراجع قضایی ببره و گواهی ثبت شکایت رو به بانک تحویل بده. اگه این کار رو نکنه، بانک بعد از گذشت یک هفته، وجه چک رو به دارنده پرداخت می کنه. اما اگه صادرکننده شکایت رو ثبت کنه، تکلیف چک تو دادگاه مشخص میشه.

چه بلایی سرمان می آید اگر این سه شرط را رعایت نکنیم؟

شناخت سه شرط اصلی قانون چک فقط برای پر کردن اطلاعات نیست؛ این شرایط در واقع مرز بین یک وصول سریع و بی دردسر و یک دعوای حقوقی طولانی و خسته کننده رو مشخص می کنن. حالا بیاید ببینیم اگه حواسمون به این سه شرط نباشه، چه پیامدهایی برای دارنده و صادرکننده چک در انتظارمونه.

برای دارنده چک (گیرنده)

اگه شما به عنوان دارنده چک، چکی رو دریافت کنید که یکی از این سه شرط رو نداشته باشه (مثلاً مشروط باشه یا بابت تضمین توش نوشته شده باشه، یا صادرکننده ادعای مفقودی و سرقت کنه و این ادعا تو گواهی عدم پرداخت ذکر بشه)، دیگه نمی تونید از مزایای سرعت و قاطعیت اجرائیه مستقیم قضایی بهره مند بشید. یعنی چی؟ یعنی:

• دعوای حقوقی طولانی مدت: باید یه دعوای حقوقی عادی تو دادگاه مطرح کنید. این فرآیند ممکنه ماه ها و حتی سال ها طول بکشه، چون دادگاه باید ابتدا به اصل قضیه (مثل محقق شدن شرط یا بررسی ماهیت تضمین) رسیدگی کنه و بعد در مورد پرداخت چک تصمیم بگیره.
• عدم امکان تعقیب کیفری: تو برخی موارد، به خصوص اگه چک بابت تضمین صادر شده باشه و این موضوع صراحتاً قید شده باشه، یا اگه مشروط باشه، دیگه امکان تعقیب کیفری صادرکننده (یعنی زندان رفتن به خاطر چک برگشتی) وجود نداره. این یعنی قدرت اهرم فشار شما برای وصول طلب کم میشه.
• هزینه های بیشتر: دعوای حقوقی هزینه های دادرسی بیشتری داره و ممکنه مجبور بشید برای پیگیری پرونده، وکیل بگیرید که این خودش یه هزینه جداست.

پس، رعایت این سه شرط برای شما یعنی وصول سریع تر و راحت تر مطالبات. به محض برگشت خوردن چک و رعایت این شرایط، می تونید درخواست اجرائیه مستقیم بدید و ظرف مدت کوتاهی (معمولاً کمتر از ۲۰ روز)، دادگاه حکم توقیف اموال صادرکننده رو صادر می کنه. این یه مزیت فوق العاده است که نباید از دستش بدید.

برای صادرکننده چک

برای صادرکننده چک هم رعایت یا عدم رعایت این سه شرط پیامدهای خاص خودش رو داره:

• رعایت: اگه صادرکننده چک، این سه شرط رو تو چک خودش رعایت کنه و مثلاً چکش رو بابت تضمین با قید صریح تو متن بده، از یه جنبه هایی حمایت میشه. مثلاً اگه دارنده چک ازش سوءاستفاده کنه و اون رو برگشت بزنه، صادرکننده می تونه ادعا کنه که این چک تضمینی بوده و دارنده حق وصول اون رو نداشته. البته باید تو دادگاه این رو ثابت کنه.
• عدم رعایت: اگه صادرکننده چکی رو بده که این سه شرط رو رعایت نکرده و چک برگشت بخوره، با اجرائیه سریع مواجه میشه و هیچ بهانه ای برای عدم پرداختش قابل قبول نخواهد بود. این یعنی خیلی سریع اموالش توقیف میشه و مسئولیت حقوقی و حتی کیفری (در صورت عدم رفع سوءاثر) سنگینی رو متحمل میشه.

پس برای هر دو طرف، آگاهی و رعایت سه شرط اصلی قانون چک از نون شب واجب تره تا معاملات مالی شون با خیال راحت تری انجام بشه.

نحوه پیگیری و وصول چک برگشتی با در نظر گرفتن سه شرط اصلی قانون چک

خب، تا اینجا فهمیدیم سه شرط اصلی قانون چک چقدر مهمن و چه تاثیر بزرگی روی فرآیند وصول چک دارن. حالا اگه چکتون برگشت خورده و این سه شرط هم رعایت شده، چطوری باید دنبال پولتون برید؟ نگران نباشید، قانون جدید این فرآیند رو خیلی ساده تر از قبل کرده. مراحلش رو قدم به قدم با هم مرور می کنیم:

1. مراجعه به بانک و دریافت گواهی عدم پرداخت: اولین قدم اینه که با چک برگشتی تون برید بانک. بانک چک رو بررسی می کنه و اگه موجودی حساب صادرکننده کافی نباشه، گواهی عدم پرداخت رو بهتون میده. خیلی مهمه که روی این گواهی حتماً «کد رهگیری» درج شده باشه. این کد، کلید پیگیری های بعدی شماست.
2. ثبت دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی: بعد از گرفتن گواهی عدم پرداخت، باید به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کنید و دادخواست خودتون رو برای وصول مبلغ چک ثبت کنید. مدارک لازم معمولاً شامل اصل چک، گواهی عدم پرداخت و مدارک شناسایی شماست.
3. نقش قاضی در بررسی سه شرط و صدور اجرائیه: حالا دادخواست شما به قاضی ارجاع داده میشه. قاضی با دقت متن چک و گواهی عدم پرداخت رو بررسی می کنه. اگه ببینه سه شرط اصلی قانون چک (یعنی مشروط نبودن، عدم قید بابت تضمین و عدم صدور گواهی عدم پرداخت به دلایل ماده ۱۴) تو چک و فرآیند برگشت خوردن رعایت شده، بدون اینکه نیاز به بررسی های طولانی مدت (مثل تحقیق در مورد اصل معامله) باشه، فوراً «اجرائیه» صادر می کنه. این همون مزیت بزرگیه که قانون جدید براتون فراهم کرده.
4. مهلت ۱۰ روزه برای صادرکننده و مراحل بعدی: بعد از صدور اجرائیه، صادرکننده چک ۱۰ روز مهلت داره تا مبلغ چک رو پرداخت کنه. اگه تو این مدت پرداخت صورت نگیره، شما می تونید درخواست توقیف اموال صادرکننده رو بدید. دادگاه هم بر اساس قانون «نحوه اجرای محکومیت های مالی» اقدام می کنه و اموال صادرکننده (مثل حساب های بانکی، ماشین، ملک و…) به نفع شما توقیف میشه.

اهمیت استعلام چک قبل از دریافت: برای اینکه اصلاً کارتون به این مراحل نرسه، بهترین کار اینه که قبل از دریافت هر چک، حتماً وضعیت اعتبار صادرکننده رو استعلام بگیرید. می تونید از طریق سامانه صیاد بانک مرکزی یا حتی ارسال پیامک به شماره ۷۰۱۷۰۱ (با ارسال کد ۱۶ رقمی چک) این کار رو انجام بدید. اینجوری می فهمید که طرف مقابل چقدر خوش حسابه و ریسک گرفتن چک ازش چقدره.

پس با این اوصاف، اگه حواستون به سه شرط اصلی قانون چک و مراحل پیگیری باشه، می تونید با اطمینان بیشتری با چک معامله کنید و خیالتون از وصول مطالباتتون راحت تر باشه.

محدودیت های جدی برای صادرکنندگان چک برگشتی در قانون جدید

قانون جدید چک صیادی فقط فرآیند وصول رو برای دارنده راحت تر نکرده، بلکه کلی هم برای صادرکننده های بدحساب و چک برگشتی محدودیت های جدی گذاشته. این محدودیت ها یه جورایی ضمانت اجرای قوی برای همون سه شرط اصلی قانون چک هستن و باعث میشن که صادرکننده ها بیشتر حواسشون به حساب و کتابشون باشه. اگه چکتون برگشت بخوره و ظرف مدت کوتاهی رفع سوءاثر نکنید، با این مشکلات روبرو میشید:

• ممنوعیت افتتاح حساب و صدور کارت بانکی جدید: دیگه نمی تونید تو هیچ بانکی حساب جدید باز کنید یا کارت بانکی بگیرید.
• ممنوعیت دریافت دسته چک جدید: سامانه صیاد دیگه اجازه صدور دسته چک جدید به شما رو نمیده.
• برداشت از سایر حساب ها: بانک ها مجازن که مبلغ کسری چک رو از هر حساب دیگه ای که شما تو همون بانک دارید (حتی حساب های پس انداز یا سرمایه گذاری) برداشت کنن. حتی ممکنه این محدودیت به سایر بانک ها هم گسترش پیدا کنه.
• عدم گشایش اعتبار اسنادی: اگه کسب وکار بین المللی دارید، نمی تونید اعتبار اسنادی (LC) باز کنید.
• عدم دریافت تسهیلات و ضمانت نامه بانکی: دیگه نمی تونید از هیچ بانکی وام یا تسهیلات بگیرید و یا ضمانت نامه بانکی صادر کنید.
• مسدود شدن وجوه کلیه حساب ها: تمام موجودی حساب ها و کارت های بانکی شما به میزان مبلغ کسری چک، مسدود میشه تا طلب دارنده چک پرداخت بشه.

این محدودیت ها تا زمانی که چک برگشتی شما تسویه نشه و رفع سوءاثر انجام نشه، به قوت خودشون باقی هستن. پس می بینید که قانون جدید، با استفاده از همین اهرم های فشار، داره سعی می کنه اعتبار چک رو برگردونه و معاملات مالی رو امن تر کنه. این یعنی رعایت سه شرط اصلی قانون چک نه فقط برای دارنده، که برای صادرکننده هم فوق العاده حیاتیه تا تو دردسر نیفته.

مسئولیت بانک ها در قبال قانون جدید چک

فقط صادرکننده و دارنده چک نیستن که تو قانون جدید مسئولیت دارن؛ خود بانک ها هم نقش مهمی پیدا کردن و اگه به وظایفشون درست عمل نکنن، باید پاسخگو باشن. این بخش هم یه جورایی مکمل سه شرط اصلی قانون چک محسوب میشه، چون تضمین کننده اینه که فرآیندهای قانونی به درستی طی بشن.

طبق قانون، بانک ها موظفن که برای ارائه دسته چک به مشتریانشون، حتماً از طریق سامانه صیاد بانک مرکزی اقدام کنن و قبلش اعتبار متقاضی رو به دقت بررسی کنن. یعنی دیگه نمی تونن سرخود به هر کسی دسته چک بدن. اگه بانکی تو این زمینه کوتاهی کنه و مثلاً به یه فرد بدحساب دسته چک بده و این باعث خسارت به شخص ثالثی (دارنده چک) بشه، خود بانک مسئول جبران این خسارته. حتی مسئول شعبه بانکی که به وظایفش درست عمل نکنه یا اطلاعات لازم رو به بانک مرکزی نده، ممکنه با مجازات های اداری روبرو بشه.

این قضیه نشون میده که قانونگذار چقدر جدی به دنبال اینه که سیستم چک رو کاملاً شفاف و مطمئن کنه. وقتی بانک هم مسئولیت داره، یعنی زنجیره اعتبار محکم تر میشه و همه موظفن که قوانین رو رعایت کنن. پس اگه چکتون برگشت خورد و فکر می کنید بانک هم تو این قضیه کوتاهی کرده، می تونید از بانک هم شکایت کنید.

چک های قدیمی و مخدوش؛ چه بلایی سرشان می آید؟

حالا که حسابی از سه شرط اصلی قانون چک و مزایای چک های صیادی صحبت کردیم، شاید این سوال براتون پیش بیاد که تکلیف چک های قدیمی (غیرصیادی)، چک های خط خورده یا اون هایی که تو روز تعطیل صادر شدن، چیه؟ نگران نباشید، قانون برای این ها هم راهکار داره.

تکلیف چک های قدیمی (غیرصیادی)

با اینکه قانون جدید چک صیادی از سال ۱۴۰۰ اجرا شده، اما هنوزم چک های قدیمی اعتبار خودشون رو دارن. تا وقتی که برگه های دسته چک قدیمیتون تموم نشده، می تونید ازشون استفاده کنید. اما وقتی دسته چک جدید درخواست بدید، حتماً دسته چک صیادی بهتون داده میشه و دیگه باید همه مراحل ثبت و تایید رو تو سامانه صیاد انجام بدید. نکته مهم اینه که چک های قدیمی، مشمول سه شرط اصلی قانون چک برای اجرائیه مستقیم نیستن و اگه برگشت بخورن، باید طبق روال گذشته و از طریق دعوای حقوقی یا کیفری (با شرایط خاص خودش) پیگیری بشن.

قانون چک مخدوش یا پاره شده

یه چک مخدوش یعنی چکی که روش خط خوردگی، تراشیدگی یا هر نوع دستکاری دیگه ای دیده میشه. این نقص ها ممکنه باعث بشه که چک، «وصف تجاری» خودش رو از دست بده. اگه چکتون اینجوری شد، نگران نباشید، کاملاً بی ارزش نمیشه! می تونید همچنان اون رو به عنوان یه «سند عادی» تو دادگاه مطرح کنید و درخواست وصول وجه رو بدید. البته دیگه نمی تونید از مزایای سرعت و قاطعیت قانون چک (به خصوص برای سه شرط اصلی قانون چک) استفاده کنید، ولی پولتون از بین نمیره. اگه چک پاره هم شده باشه و بشه محتویات اصلی اون رو تشخیص داد، همین رویه رو میتونه داشته باشه.

قانون چک در روز تعطیل

اگه چکی برای روز تعطیل (مثل جمعه) صادر شده باشه، چه اتفاقی میفته؟ طبق قانون، چک باید روزمزد باشه، یعنی همون روز که صادر میشه قابل پرداخت باشه. اما امروزه اکثر چک ها وعده دارن. اگه یه چک وعده دار (مثلاً برای دو ماه دیگه) یا برای روز تعطیل صادر شده باشه و برگشت بخوره، دیگه امکان شکایت کیفری از صادرکننده وجود نداره و فقط می تونید از طریق حقوقی یا اداره ثبت پیگیری کنید. دلیلش اینه که چون تو روز تعطیل بانک ها بسته هستن، چک عملاً وعده دار محسوب میشه و از شمول چک کیفری خارج میشه.

اگر صاحب چک فوت کند، تکلیف چک چه می شود؟

فوت صادرکننده چک، اصلاً به معنی بی اعتبار شدن چک نیست! یعنی پولتون از بین نمیره. تو این شرایط، شما می تونید مبلغ چک رو از ورثه متوفی مطالبه کنید. باید دادخواست مطالبه وجه چک رو به طرفیت ورثه متوفی به دادگاه ارائه بدید و اگه نیاز بود، درخواست توقیف اموال متوفی رو هم مطرح کنید. البته این فرآیند ممکنه کمی زمان بر باشه، چون باید وراثت و اموال متوفی شناسایی بشه، ولی در نهایت به پولتون می رسید.

پس با دونستن این نکات، می تونید تو هر شرایطی، با آگاهی کامل با چک سروکار داشته باشید و کمتر تو دردسر بیفتید.

با آگاهی، معامله امن تر و خیال راحت تر

خب، رسیدیم به آخر داستانمون. تو این مقاله مفصل با هم سر از کار سه شرط اصلی قانون چک درآوردیم و فهمیدیم که چقدر مهمن، به خصوص برای چک های صیادی و صدور اجرائیه مستقیم. یاد گرفتیم که نباید چک رو مشروط کنیم، نباید تو متن چک صراحتاً بنویسیم بابت تضمین و باید حواسمون به ادعاهای صادرکننده در مورد مفقودی یا سرقت چک باشه. این سه شرط، کلید اصلی برای یه معامله امن و بدون دردسر با چک تو دنیای امروزن.

سامانه صیاد و قوانین جدیدش، فرصتی ایجاد کرده تا اعتبار چک برگرده و ریسک معاملات مالی کم بشه. اما این فرصت فقط برای کسانی قابل استفاده است که با چشم باز و آگاهی کامل قدم بردارن. چه دارنده چک باشید و چه صادرکننده، دونستن این نکات و رعایتشون می تونه شما رو از کلی مشکلات حقوقی و مالی نجات بده.

درسته که ما سعی کردیم همه چیز رو ساده و خودمونی توضیح بدیم، ولی خب قوانین حقوقی گاهی ریزه کاری های خودشون رو دارن که شاید تو یه مقاله نگنجه. پس اگه تو شرایط خاصی گیر کردید یا سوالی دارید که اینجا جوابش رو پیدا نکردید، بهترین کار اینه که حتماً با یه متخصص حقوقی مشورت کنید. یه وکیل خوب می تونه راهنمایی تون کنه که چطور بهترین تصمیم رو بگیرید و از حق و حقوقتون دفاع کنید.